ในยุคที่ Artificial Intelligence หรือ AI เข้ามามีบทบาทตั้งแต่การแนะนำคอนเทนต์ การวิเคราะห์พฤติกรรม ไปจนถึงการสร้างข้อความ ภาพ เสียง และวิดีโอ คำถามสำคัญจึงไม่ได้มีเพียงว่า “โทรศัพท์กำลังฟังเราอยู่หรือไม่?” แต่คือ ข้อมูลของเรากำลังถูกเก็บ วิเคราะห์ และนำไปใช้อย่างไร และ AI กำลังสร้างโอกาสหรือความเสี่ยงใหม่อะไรให้กับผู้ใช้งาน
อาจารย์ปริญญา หอมเอนก ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ และประธานกรรมการบริหาร บริษัท เอซิส โปรเฟสชั่นนัล เซ็นเตอร์ จำกัด ร่วมวิเคราะห์ประเด็นดังกล่าวผ่านรายการ “มีเรื่องต้องคุย” ทาง Ch7HD News พร้อมสะท้อนมุมมองเกี่ยวกับ AI, Cybersecurity, Data Privacy และภัยคุกคามดิจิทัลที่ผู้ใช้งานควรรู้เท่าทัน
โทรศัพท์รู้จักเรามากกว่าที่คิด…จำเป็นต้อง “แอบฟัง” จริงหรือ?
หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์คล้ายกัน เช่น เพิ่งพูดคุยเกี่ยวกับสินค้า สถานที่ท่องเที่ยว หรือเรื่องบางอย่างกับเพื่อน หลังจากนั้นไม่นานกลับพบโฆษณาหรือคอนเทนต์ที่เกี่ยวข้องปรากฏขึ้นบน Smartphone หรือ Social Media
สิ่งนี้จึงนำไปสู่คำถามว่า
“โทรศัพท์หรือแอปพลิเคชันกำลังเปิดไมโครโฟนเพื่อฟังเราอยู่ตลอดเวลาหรือไม่?”
แต่ในความเป็นจริง การที่ระบบสามารถแนะนำโฆษณาหรือเนื้อหาที่ตรงกับความสนใจของเราได้ ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเกิดจากการดักฟังผ่านไมโครโฟนเพียงอย่างเดียว
แพลตฟอร์มดิจิทัลสามารถเรียนรู้พฤติกรรมของผู้ใช้งานผ่านข้อมูลจำนวนมาก เช่น การค้นหา เว็บไซต์ที่เข้าชม ตำแหน่งที่ตั้ง การกด Like หรือ Share ระยะเวลาที่หยุดดูคอนเทนต์ ประเภทอุปกรณ์ ตลอดจนข้อมูลและ Permission ต่าง ๆ ที่ผู้ใช้งานอนุญาตให้แต่ละแอปเข้าถึง
เมื่อข้อมูลจำนวนมากเหล่านี้ถูกนำมาวิเคราะห์ร่วมกับ Algorithm และ AI ระบบจึงสามารถคาดการณ์ความสนใจและพฤติกรรมของผู้ใช้งานได้แม่นยำมากขึ้น จนบางครั้งอาจทำให้รู้สึกว่า “โทรศัพท์รู้ว่าเรากำลังคิดอะไรอยู่”
เมื่อ AI รู้จักผู้ใช้งานมากขึ้น Data Privacy จึงสำคัญกว่าเดิม
AI มีความสามารถในการเชื่อมโยงและวิเคราะห์ข้อมูลในระดับที่มนุษย์ทำได้ยาก
ข้อมูลเพียงหนึ่งประเภทอาจดูไม่มีความสำคัญ แต่เมื่อถูกนำมารวมกับข้อมูลจากแหล่งอื่น อาจสามารถสร้าง Profile ที่สะท้อนพฤติกรรม ความสนใจ รูปแบบการเดินทาง หรือกิจกรรมของบุคคลได้ละเอียดมากขึ้น
ดังนั้น สิ่งที่ผู้ใช้งานควรถามจึงไม่ใช่เพียง
“ใครกำลังเก็บข้อมูลของเรา?”
แต่ควรรวมถึง
“เก็บข้อมูลอะไร นำไปทำอะไร เก็บไว้นานแค่ไหน และถูกส่งต่อให้ใครบ้าง?”
นี่คือเหตุผลที่ Data Privacy ไม่ควรถูกมองว่าเป็นเพียงเรื่องของกฎหมายหรือการกดยอมรับ Privacy Policy แต่เป็นส่วนหนึ่งของ Digital Security ที่เกี่ยวข้องกับผู้ใช้งานทุกคน
AI เป็น “ภัยคุกคาม” หรือ “โอกาส”?
คำตอบไม่ได้มีเพียงด้านใดด้านหนึ่ง
AI เป็นเทคโนโลยีที่สามารถสร้างประโยชน์อย่างมหาศาล ตั้งแต่การเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน การวิเคราะห์ข้อมูล การตรวจจับภัยคุกคาม ไปจนถึงการช่วยให้องค์กรสามารถตอบสนองต่อ Cyber Threat ได้รวดเร็วขึ้น
ในขณะเดียวกัน ผู้โจมตีก็สามารถนำ AI มาใช้เพิ่มประสิทธิภาพในการโจมตีได้เช่นกัน
ตัวอย่างความเสี่ยงที่กำลังมีความสำคัญมากขึ้น ได้แก่
- AI-Generated Phishing สร้างข้อความหลอกลวงที่ดูเป็นธรรมชาติและเฉพาะเจาะจงกับเหยื่อมากขึ้น
- Deepfake และ Voice Cloning ปลอมภาพ เสียง หรือวิดีโอเพื่อสร้างความน่าเชื่อถือในการหลอกลวง
- Social Engineering ใช้ AI วิเคราะห์ข้อมูลบนโลกออนไลน์เพื่อสร้างสถานการณ์โจมตีที่ตรงกับเป้าหมาย
- Data Leakage การนำข้อมูลภายในองค์กรหรือข้อมูลส่วนบุคคลเข้าสู่บริการ AI โดยไม่ได้ประเมินความเสี่ยง
- Misinformation และ Synthetic Content ทำให้การแยกแยะข้อมูลจริงกับข้อมูลที่ถูกสร้างขึ้นทำได้ยากขึ้น
- AI Governance Risk การใช้ AI โดยไม่มีนโยบาย การกำกับดูแล หรือการตรวจสอบผลลัพธ์อย่างเหมาะสม
ดังนั้นโจทย์สำคัญจึงไม่ใช่การเลือกว่าจะ “ใช้หรือไม่ใช้ AI”
แต่คือ
เราจะใช้ AI อย่างไรให้ได้ประโยชน์ โดยสามารถควบคุมความเสี่ยงที่มาพร้อมกับเทคโนโลยีได้
Cybersecurity ในยุค AI ต้องมากกว่าการป้องกัน Hacker
แนวคิดเรื่อง Cybersecurity กำลังขยายจากการป้องกัน Malware, Ransomware หรือ Hacker ไปสู่การบริหารความเสี่ยงที่ซับซ้อนมากขึ้น
องค์กรต้องเริ่มพิจารณาทั้ง Cybersecurity, Data Privacy และ AI Governance ไปพร้อมกัน เนื่องจากทั้งสามเรื่องกำลังเชื่อมโยงกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
การนำ AI มาใช้โดยไม่มีการกำกับดูแลอาจนำไปสู่ความเสี่ยงด้านข้อมูล ขณะที่การจำกัด AI มากเกินไปก็อาจทำให้องค์กรสูญเสียโอกาสในการแข่งขัน
สิ่งสำคัญจึงอยู่ที่การสร้างสมดุลระหว่าง
Innovation — Security — Privacy — Governance
เพื่อให้องค์กรสามารถใช้เทคโนโลยีได้อย่างมีประสิทธิภาพและอยู่บนพื้นฐานของความเสี่ยงที่สามารถบริหารจัดการได้
แล้วผู้ใช้งานควรเริ่มต้นจากอะไร?
สำหรับผู้ใช้งานทั่วไป สิ่งที่สามารถทำได้ทันทีคือการตรวจสอบ Permission ของ Application ที่ใช้งานเป็นประจำ โดยเฉพาะสิทธิ์ในการเข้าถึง Microphone, Camera, Location, Contacts และ Photos
ควรตั้งคำถามทุกครั้งว่า Application นั้นจำเป็นต้องใช้ข้อมูลดังกล่าวเพื่อทำงานจริงหรือไม่ รวมถึงตรวจสอบ Privacy Settings ของ Smartphone และ Account ต่าง ๆ เป็นระยะ
ขณะเดียวกัน เมื่อได้รับข้อความ เสียง ภาพ หรือวิดีโอที่ดูผิดปกติ ไม่ควรเชื่อเพียงเพราะเห็นหรือได้ยินจากบุคคลที่รู้จัก เพราะในยุค Generative AI สิ่งที่เราเห็นหรือได้ยินอาจไม่ใช่สิ่งที่เกิดขึ้นจริงเสมอไป
เมื่อ AI ก้าวเร็วขึ้น “ความรู้เท่าทัน” คือแนวป้องกันที่สำคัญ
AI ไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีแห่งอนาคต แต่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันและระบบดิจิทัลที่เราใช้งานอยู่แล้ว
คำถามสำคัญจึงไม่ควรหยุดอยู่แค่ว่า
“AI อันตรายหรือไม่?”
แต่ควรเปลี่ยนเป็น
“เราจะเข้าใจ ใช้ และกำกับ AI อย่างไร เพื่อให้ได้รับประโยชน์โดยไม่สร้างความเสี่ยงที่เกินกว่าจะควบคุม?”
เพราะท้ายที่สุด เทคโนโลยีสามารถเป็นได้ทั้ง โอกาสและภัยคุกคาม ขึ้นอยู่กับว่าเราเข้าใจและนำมันไปใช้อย่างไร
ร่วมติดตามมุมมองจาก
อาจารย์ปริญญา หอมเอนก
ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ และ
ประธานกรรมการบริหาร บริษัท เอซิส โปรเฟสชั่นนัล เซ็นเตอร์ จำกัด
จากรายการ “มีเรื่องต้องคุย” ทาง Ch7HD News
